किरात यलम्बर सवत ३७९६ नयाँ बर्षको पहिलो दिन माघ १ गते (विश्वास दीप तिगेला)

सन्दर्भ किरात यलम्बर सवतकोः

१. यो प्रथम किरात राजा यलम्बरको शासन शुरु भएको विन्दुबाट गणना हो । किरात उत्पतिको गणना होइन ।
२. यो मुख्यतया यलम्बरलाई पूर्खा मान्नेहरुको सवत हो चुम्लुङ, यायोक्खा, याख्खा, सुनुवारको मात्र होइन ।
३. खोज शुरुवात नै ५०७७ को गणना विन्दु पत्ता लगाउन शुरु गरिएको हो अन्ततः ३७९६ पत्ता लागेको हो । त्यो ५०७७ को सबैभन्दा धेरै माया अध्ययन समन्वय समितिका खोजकर्ताहरुमा छ तर अफसोच गणनाको विन्दु भेटिएन र विवस भएर अन्तिम होइन तर अहिले सम्म भेटिएका आधार मध्येको विश्वास योग्य ३७९६ मान्न बाध्य भएको अवस्था हो ।
४. यो विवाद होइन । सिर्फ आधार भेटिएको कुरा मात्र बाहिर ल्याइएको हो । यलम्बर सवत अध्ययन समन्वय समितिले अब सबैले आधार भेटिएकोलाई प्रयोग गर्न आग्रह गर्दछ तर कसैले आधार नभेटिएकोलाई मानेमा पनि विरोध गर्दैन । खोजमा भेटिएको कुरा दिने हो ।
५. प्राप्त दस्तावेज अध्ययन गर्नुहुनेहरुले अब ३९९६ लाई शुरु गरिसक्नु भएको छ । केहीले असहमति जनाउनु भएको छ । असहमति राख्नुहुनेले सवंतको मिति संग होइन प्रकृया संग असहमति भन्नु भएको छ । प्रकृया महत्वपूर्ण होइन पत्ता लागेको सवत् महत्वपूर्ण हो । असहमत हुनुहुनेहरुले खोज गर्ने टिम बनाएर नयाँ तथ्यको लागि काम गरिदिए यो सवत् अध्ययन समन्वय समिति आभारी हुनेछ र सक्दो सहयोग गर्न तयार छ । कसले सहमत गरयो, विरोध गरयो संग सरोकार होइन हामीलाई विश्वासयोग्य इतिहास संग चासो र सरोकार हो ।
६. किरात दावी गर्ने चुम्लुङ, यायोक्खा, याख्खा, सुनुवार संगठनको सयुक्त सहभागिता र पहलमा ३७९६ पत्ता लागेको र निर्धारण गरिएको हो ।
७. प्राज्ञिक खोजका प्राय सबै प्रकृया पुरा गरिएको छ ।
९. जसले गणनाको आधार नभेटिएको ५०७७ लाई प्रयोग गर्छन कसैले विरोध नगरौ सबैमा स्वतन्त्रताको हक छ र विस्तारै गणनाको विन्दु भेटिएकोमा नआई सुखै छैन ।
१०. किरात याक्थुङ चुम्लुङ केन्द्रीय समिति र धरान चुम्लुङले पूर्व प्राज्ञ सदस्य अमर तुम्याहाङलाई निमन्त्रणा गरि किरात यलम्बर सवतको बारेमा जानकारी दिन गत १० जनवरी २०१७ मा आग्रह गर्नुभयो र वहाको प्रस्तुतीमा एकाध बाहेक सबैको सहमति देखिए र चुम्लुङ अध्यक्ष ज्यूले वहाको कार्यकाल एक बर्ष बाँकी रहेको र यहि अवधि भित्र यस विषयलाई टुगो लगाएर मात्र विदा हुने प्रतिबद्धता गर्नुभयो ।
८. यस बर्ष २०७३ साल माघ १ गते १५ जनवरी २०१७) किरात यलम्बर सवत् ३७९६ को पहिलो दिन हो ।

नयाँ बर्षहरु (in 2017):
१. ग्रेग्रियन (क्रिश्चयन) क्यालेण्डरको नयाँ बर्ष जनवरी १, २०१७, Solar
२. पंन्चांग (हिन्दु) क्यालेण्डरको नयाँ बर्ष बैशाक १, २०७४, Lunar
३. बुद्धिष्ट क्यालेण्डर नयाँ बर्ष अप्रिल १, २५५४ Solar
४. हिज्री (मुस्लिम) क्यालेण्डर नयाँ बर्ष सेप्टेम्बर २२, १४३९, Lunar
५. यलम्बर (किरात) क्यालेण्डर नयाँ बर्ष माघ १, ३७९६, Lunar
६. नेपाल सवत (हिन्दु/बुद्धिष्ट) क्यालेण्डर नयाँ बर्ष नोभेम्बर १२, ११३८ Lunar

– विश्वास दीप तिगेला

पुराना सभ्यताहरू र किरात येले संवतको कुरा (विक्रम सुब्बा)

पुराना सभ्यताहरू र किरात येले संवत:

१. मेसोपोटामियाको सभ्यताको समय 3300-750BC (अर्थात, ५३१७ वर्ष पुरानो)
२. प्राचीन ईजिप्टको सभ्यताको समय 3150 BC – 30 BC (अर्थात, ५१६७ वर्ष पुरानो)
३. सिन्धुघाटीको सभ्यताको समय 2600BC-1900BC (अर्थात, ४६१७ वर्ष पुरानो)
४. माया सभ्यताको समय 2000 BC-1540 AD (अर्थात, ४०१७ वर्ष पुरानो)
५. प्राचीन ग्रीक सभ्यताको समय 800 BC-600 AD (अर्थात, २८१७ वर्ष पुरानो)
६. पर्सियन (फारसी) सभ्यताको समय 550 BC – 651 AD (अर्थात, २५६७ वर्ष पुरानो)
७. छोला राजवंशको समय 350BC-1279AD (अर्थात, २३६७ वर्ष पुरानो)
८. चिनीया सभ्यताको समय 221 BC-1912 AD (अर्थात, २२३८ वर्ष पुरानो)
९. रोमन सभ्यता समय 27 BC-1453 AD (अर्थात, २०४४ वर्ष पुरानो)
१०. मंगोल साम्राज्यको समय 1206-1368AD (अर्थात, ८११वर्ष पुरानो)
११. आज्टेक्स सभ्यताको समय 1428 AD – 1521 AD (अर्थात, ५८९ वर्ष पुरानो)
१२. ईन्का सभ्यताको समय 1438 AD to 1533 AD (अर्थात, ५७९ वर्ष पुरानो)
१३. मुगल साम्राज्यको समय 1526-1857AD (अर्थात, ४९१ वर्ष पुरानो)

टिप्पणीः
१. उल्लेखित १३ सभ्यताहरू मध्ये सबैभन्दा पुरानो सभ्यता मेसोपोटामियाको सभ्यता देखिन्छ जुन ५३१७ वर्ष पुरानो हो । दोस्रो पुरानो सभ्यता प्राचीन ईजिप्टको सभ्यता देखिन्छ जुन ५१६७ वर्ष पुरानो हो । त्यसपछि सिन्दुघाटीको सभ्यता ४६१७ वर्ष पुरानो देखिन्छ ।

२. किरात राजा यलम्बरले यदि ५०७७ वर्ष पहिले नेपाल खाल्डोमा शासन गर्न थालेको हो भने त किरात सभ्यता सन्सारको सबैभन्दा पुरानो सभ्यताहरू मध्ये एक सभ्यता पो हुन गयो त ! यसो हो भने त अहिले सम्मका सभ्यताका अध्येताहरूले किरात सभ्यतालाई अध्ययन नगरेका हुन् त? यो त संभव छैन । अहिले सम्मका सामज शास्त्री, मानव शास्त्रीले किरात सभ्यता सबैभन्दा पुरानो भनि कतै उल्लेख गरेका छैनन् । माया सभ्यता पनि ४०१७ वर्ष पुरानो मात्र देखिन्छ । अरु सभ्यता त ३ हजार वर्ष भन्दा कम समयका सभ्यता देखिन्छन् । यसरी हेर्दा पनि प्रथम किरात राजा यलम्बरको शासन ५०७७ वर्ष पहिले सुरु भएको भन्ने कुरा तथ्यपरक देखिँदैन ।

Ref.
http://www.thetoptens.com/greatest-civilizations/
http://www.ancienthistorylists.com/ancient-civilizations/10-oldest-ancient-civilizations-ever-existed/